TẢN MẠN VỀ BÀI THƠ CON CÓC

 

 

Related image

Con cóc trong hang, 
Con cóc nhảy ra. 

Con cóc nhảy ra, 
Con cóc ngồi đấy. 

Con cóc ngồi đấy 
Con cóc nhảy đi. 


Trong kho tàng văn học Việt Nam…đây là bài thơ độc đáo nhất.
Lý do:
1- Đây là bài thơ mà ai cũng đồng tình đánh giá là dở nhất.
2- Đây là bài thơ mà ai cũng thuộc. Biết một lần là thuộc…đinh ninh mãi mãi không quên cho đến ngày… giã từ thế giới…

Thế rồi bổng đến một ngày…học được một bài của nhà Triết Học Giáo Sư BÙI VĂN NAM SƠN. Link: http://triethoc.edu.vn/vi/chuyen-de-triet-hoc/nhan-thuc-luan-khoa-hoc-luan/con-coc-trong-hang_378.html thế là mọi thứ tưởng đã an bài lại đảo lộn tùng phèo, sâu bọ làm người, bùn sen lẫn lộn…than ôi.

CON CÓC TRONG HANG

Trong hang thì chắc là tối thui rồi. Trong cái nơi thăm thẳm vô minh ấy…tuy có tối thật đấy, có chật chội bó rọ thật đấy, có ẩm thấp hôi hám thật đấy…nhưng bao đời tổ tiên dòng học nhà Cóc.., hễ cứ thoát thân nòng nọc thì đều nhờ có cái cảnh giới đó mà bình yên sinh trưởng…há chẳng phải là “nơi đáng sống nhất” lắm ru ?

Thế mà cái ông Francis Bacon ( http://tinhthankhaiminh.blogspot.com/2015/07/francis-bacon.html ) Lại cà khịa chê nhà Cóc chúng ta đại ý: “Mỗi người chúng ta đều có một cái hang hay một sào huyệt của riêng mình” và tất nhiên, chỉ có thể nhìn sự vật từ tầm nhìn của… con ếch ngồi đáy giếng…” 

Thế là Cóc…trong một khoảnh khắc bốc đồng, tự ái hay…bỗng nhiên đại ngộ mà đã làm một chuyện vô tiền khoáng hậu là:

CON CÓC NHẢY RA

Lúc còn ở trong hang mà có ai đó nói về ánh sáng chan hòa, cây xanh hoa cỏ muôn màu…thì Cóc ta cũng chỉ phán rằng…thế giới nói cho cùng thì cũng chỉ là một màu đen thui…Để rồi với một bước nhảy liều mình…Cóc bổng thấy trời không chỉ bằng vung….và trời mưa không chỉ khi Cóc ta buồn buồn chắc lưỡi. Tư thế “cậu ông trời” của Cóc bị khi dễ bẽ bàng…ôi: 

• Ta thích nhấn mạnh và đề cao quá mức những cách nhìn hay cách nghĩ nào trùng hợp với tri kiến thiển cận của mình. Ta đánh giá những tri thức của cá nhân mình cao hơn tri thức của người khác, từ đó, bám chặt vào những lý thuyết và hệ tư tưởng do chính mình tạo ra hay được mình xác tín. Tùy theo cấu tạo tinh thần của mỗi người, hoặc ta ưa tìm tòi và nhấn mạnh những điểm dị biệt trong sự vật hoặc chỉ thích tập trung vào những chỗ giống nhau. Cả hai thái độ thường dẫn đến sự cực đoan trong mọi việc phán đoán và đánh giá. (Francis Bacon)

CON CÓC NGỒI ĐÓ

Tháng bảy mưa ngâu buồn, Cóc ngồi yên, Cóc ngồi đó…Cóc hát bài Đường Xưa Lối Cũ…Cóc thấy mình chắc ăn, trời có bao la, đất có bao la… thì trời đất bao la cũng là của ta, cũng ở quanh ta…ta tưởng như biết rỏ rành từng gốc cây bụi cỏ…nhật nguyệt xoay vần…ta vẫn là ta…ung dung và tự tại..há chẳng chắc ăn ru.

Vậy mà cũng lại thằng cha Tử Tước ba trợn Francis Bacon không chịu để yên:

• Chúng ta gắn bó với một ngành nghề, một học thuyết, một tín ngưỡng vì ta quá say mê vị tổ sư, nhà sáng lập và những thành tựu trong quá khứ của nó, cũng như vì ta đã dành gần trọn đời để theo đuổi, chịu bao gian khổ và đã quá quen thuộc với nó…

• Mang tâm trạng này đi vào các lĩnh vực có tính khái quát cao như triết học hay khoa học, người ta dễ bóp méo sự thật, gò ép thực tại cho phù hợp với sơ đồ tư duy của mình.

Bacon nhìn thấy điều ấy đã xảy ra ngay cả với những nhà đại tư tưởng như Aristoteles: triết học tự nhiên của ông chỉ là… con sen cho lôgíc học của ông. Ta (cũng) nhớ đến nhận định khét tiếng của Hegel, một đại triết gia khác: nếu sự kiện không đúng với lý thuyết, thì đó là… lỗi của sự kiện! (Lời của Giáo Sư Bùi Văn Nam Sơn)

CON CÓC NHẢY ĐI

Trong hang nhảy ra đã là dại, đã là liều…bây giờ tự nhiên nổi nóng máu sân mà nhờ – a – nha – y – cà-rét – nhay – hỏi – NHẢY thì có mà bỏ mẹ cả dòng họ Cóc nhà ta không cơ chứ ?
Tháng bảy mưa… tháng bảy trời gầm…núi non rừng…biển xanh hát tưng tưng bài ca dâu biển…Cóc sẽ như một dòng sông chăng ?

Ngàn thu có biết gì không
Ngàn xưa tiễn một dòng sông lên trời

Hay Cóc sẽ tan xương nát thịt, phơi thây ngoài biên nội…
Một bước nhảy phiêu bồng theo lời hiệu triệu cũng của chàng Hiệp Sĩ Francis Bacon: 

“Ta không được phép thu hẹp vũ trụ cho vừa vặn với ranh giới của năng lực hình dung của ta, như cách làm quen thuộc trước nay. Trái lại, ta phải mở rộng biên cương của tri thức để đủ sức nắm bắt được chân tướng của vũ trụ”.

Phiêu bồng lạc bóng chiều rơi
Hoang đường từ đó đầy vơi độc hành

Dù có hoang đường độc hành thì từ khi với bước NHẢY ĐI lẫm liệt của mình… Cóc đã thôi không còn vương vấn với cõi vô minh thuở nào… mà đàng hoàng phong vũ tung hoành với muôn trùng gian nan của con đường tự do cùng tri thức …

Ôi như thế chẳng đáng sao.

Cho nên từ nay, mình phải tự răn lấy mình:
Khi nói là: “Thơ tui chỉ là thơ CON CÓC” thì coi chừng, có khi đó lại là một lối đại ngôn vô khiêm chi ngữ vậy.

7