Đóng

18/12/2017

Chiến dịch “Back to Switzerland” phần 4

   Đây là một chuổi tài liệu có liên quan đến tuyến đường xe hoả Tháp Chàm – Đà Lạt và Hoả Xa Việt Nam mà tôi không thể viết thành một chủ đề quá dài nên chỉ viết từng đoạn ngắn, chia thành từng phần, từ hiện tại đi về miền quá khứ… từ xứ với những ngọn núi Alpes phủ tuyết hùng vỉ của Thụy Sĩ đến cao nguyên Lang Biang lãng quên của Việt Nam.

Sơ lược qua tuyến đường Realp – Oberwald

Trước năm 1925, công ty BFD – Brigue-Furka-Disentis đã bắt đầu xây dựng tuyến đường Realp-Oberwald nhưng được nửa chừng phải bỏ dở vì khó khăn về tài chính.

 

Photobucket

Glacier du Rhône bên cạnh thị xã Gletsch (Thụy Sĩ)

Năm 1925, công ty mới thành lập Furka-Oberalp Raiway tiếp nhận công trình dở dang của BFD và ngày 4 tháng bẩy 1926, tuyến đường Brig – Gletsch – Realp – Andermatt – Disentis đã hoàn tất và được khai trương. Đấy là lần đầu tiên một tuyến xe hoả nối liền 2 thung lủng rộng lớn ở Thụy Sĩ: thung lủng Rhône và thung lủng Rhin.

Photobucket

Đoàn tầu Glacier-Express xa xưa của công ty FO

Tuyến đường dài 96,7 km, là đoạn đường hổn hợp giửa đường sắt mặt bằng và đường sắt răng cưa (các đoạn đường răng cưa Abt dài tổng cộng là 35,5 km). Cao độ của các nơi đi qua: Brig 672m, Lax 1048m, Müster 1362m, Oberwald 1369m, Gletsch 1762m, hầm Furka 2118m, Realp 1541m, Andermatt 1439m, đèo Oberalp 2048m, Sedrun 1444m, Disentis/Müster 1133m.

Photobucket

Thị xã Gletsch vào đầu thế kỷ trước đây

Năm 1942, tuyến đường được trang bị hệ thống điện, tuy nhiên vẫn còn vấn đề với đoạn đường Oberalp-Realp chỉ có thể xử dụng từ tháng sáu đến tháng mười trong mùa hè vì đường bị tuyết tràn ngập suốt mùa đông. Các đoạn đường khác như Brig-Oberwald và Realp-Disentis có thể khai thác quanh năm với nhiều công tác phòng vệ tránh việc các tảng băng lở từ trên cao trôi xuống.

Photobucket

Đoàn tầu của công ty FO

Trong thời gian đó, công ty FO thay dần các đầu máy kéo điện như loại đầu kéo SLM HG 4/4E (electric) và đã bán lại một số đầu máy kéo răng cưa HG ¾ và 4/4 cho công ty Đường Sắt Đông Dương CFI – Chemin de Fer de l’Indochine để công ty nầy tiếp tục khai thác tuyến đường Tháp Chàm – Đà Lạt ở Việt Nam mà một số đầu kéo SLM HG đã có từ trước do Đức Quốc mua lại để bồi thường chiến tranh (Đệ nhất thế chiến).

Vào năm 1971, công ty FO quyết định đào một hầm xuyên qua núi dưới đèo Furka dài 15,4km từ Oberwald đến Realp. Từ năm 1973 khởi công cho đến năm 1982 thì hoàn thành hầm xe lửa mặt bằng Furka.

Photobucket

Một đoàn tầu Glacier-Express mới của công ty MGB

Kể từ đó tuyến đường núi Furka không còn được xử dụng và  bị bỏ hoang phế. Mãi đến năm 1990 mới được công ty DFB AG trở lại tái thiết đoạn đường hư hỏng vì thời gian và làm sống lại giai đoạn “Glacier Express” của hàng chục năm trước đây, đoạn Realp-Oberwald còn lại với 18km đường sắt trong đó có tất cả 13,5 km đường sắt răng cưa là đoạn đường gập gềnh hấp dẩn nhất của vùng nầy, sự thành công của DFB AG là phải đặt để những đầu tầu hơi nước cho phù hợp với cảnh vật chung quanh, đặc biệt về các đầu kéo dùng với hệ thống đường sắt răng cưa Abt độc đáo mà họ xử dụng không có nhiều trên thế giới, họ đã liếc con mắt nhìn về hướng đông: Việt Nam.

Photobucket

Trong một toa tầu Glacier-Express của MGB

Về công ty FO và công ty BVZ – Zermatt Bahn cũng thôi hoạt động riêng lẻ, sát nhập lại thành công ty MGB AG – Matterhorn Gotthard Bahn AG.

Tuyến đường sắt miền núi Furka

Có 2 tổ chức hoạt động mật thiết với nhau để xây dựng lại tuyến đường xe hoả miền núi Furka và bảo trì cũng như khai thác tuyền đường nầy.

Photobucket

Bích chương quảng cáo du lịch vào đầu thế kỷ trước

Hội Bảo Trợ Tuyến Đường Miền Núi Furka (VFB – Verein Furka-Bergstrecke) được thành lập với mục đích bảo trợ kế hoạch tái thiết tuyến đường. Tổ chức Bảo trợ nầy chuyên lo về việc tìm kiếm, tuyển dụng những người làm việc tình nguyện, thông tin cho công chúng, nối kết liên lạc với những cơ quan truyền thông, tổ chức những chiến dịch quảng cáo, triển lãm và một cách tổng quát là chuyên lo các việc giao tế với công chúng. Sẽ có một chủ đề chi tiết về Hội Bảo Trợ nầy trong một bài viết nói về sự đóng góp lớn lao của họ.

Photobucket

Glacier du Rhône hiện nay, gần thị xã Gletsch

Công Ty DFB AG – Dampfbahn Furka-Bergstrecke AG / Tuyến Hoả Xa Hơi Nước Miền Núi Furka là một công ty chuyên chở chuyên phụ trách việc khai thác tuyến đường sắt miền núi, bảo trì tuyến đường, các cơ sở và nhà ga, các thiết bị và máy móc cùng với những công việc về thương mãi và việc chọn lựa cùng quyết định về khuyến mãi cũng như những vấn đề liên quan đến tuyến đường sắt mà họ khai thác. Công Ty DFB AG đảm trách và tuân thủ những công việc bảo vệ an toàn theo luật lệ hiện hành và cũng như việc quản lý và điều hành nhân sự.

Photobucket

Nhà ga xe hoả công ty DFB AG tại Gletsch

Công Ty Dampfbahn Furka-Bergstrecke AG

DFB AG là công ty trách nhiệm pháp lý đối với chính phủ Thụy Sĩ, được thành lập vào năm 1985. Trụ sở hành chánh đặt tại Oberwald, công ty được phép khai thác tuyến đường bởi quyết định của Liên Bang Thụy Sĩ vào năm 1990 và trở thành chủ quản tuyến đường sắt miền núi Furka từ Realp đến Gletsch. Năm 2006, công ty gồm có tất cả 12.364 cổ đông ở trên toàn thế giới và cổ phần đạt đến 15 triệu quan thụy sĩ CHF (Confederal Helvetic Franc).

Photobucket

Hai đầu kéo HG ¾ trước ở Krong Pha – Việt Nam, mang số 1 và số 9 tại ga Realp

Công ty DFB AG khởi đầu việc khai thác tuyến đường với 2 đầu kéo HG ¾ số FO 4 và HG 2/3 “Weisshorn” dùng để chở vật liệu xây dựng để tân trang toàn bộ tuyến đường.

Photobucket

Tuyến đường khai thác bởi công ty DFB – Dampfbahn Furka-Bergstrecke AG

Vào năm 1990, với một chiến dịch “Back To Switzerland” làm vang dội khắp nơi, rất nhiều đầu máy xe hoả hơi nước chế tạo bởi công ty SLM Thụy Sĩ được mua lại từ Việt Nam và đem trở về cố hương. Trong số các đầu kéo hơi nước, người ta nhận diện được các đầu tầu HG ¾ số 1 và 9 của Công Ty FO (Furka-Oberwald) đã chạy trên tuyến đường nầy trước khi qua phục vụ ở Đông Dương. Trong thời gian đó, các đầu kéo mang về từ Việt Nam được tân trang toàn bộ theo tiêu chuẩn và nghệ thuật tái tạo của người thụy sĩ và hiện nay 2 đầu kéo HG ¾ số 1 “Furkahorn” và số 9 “Gletschhorn” giử vai trò chính trong việc đưa đón khách trên tuyến đường của công ty khai thác.

Photobucket

Nhân viên lái tầu

Ngoài ra công ty còn có một đội ngủ các đầu máy Diesel hoặc toa tầu tự kéo dùng để bảo dưởng tuyến đường cùng với các cổ máy quét tuyết vào muà đông cũng như các đầu máy thoát hiểm luôn có mặt trước các hầm mà các đoàn tầu hơi nước đi qua nhằm bảo vệ an toàn tối đa cho khách hàng.

Photobucket

Tầu đang được tiếp nước

DFB AG đảm nhận việc kinh tài và cũng là cổ đông hoàn toàn chịu trách nhiệm về bảo trì thiết bị và khai thác tuyến đường. Cũng như các công ty tư nhân khác ở Thụy Sĩ, đặt dưới sự kiểm soát của Bộ Giao Thông Liên bang (OFT), cơ quan giám sát và kiểm tra việc khai thác các tuyến đường sắt cũng như đòi hỏi về thiết kế và kỷ thuật và kiểm nghiệm tất cả các thiết bị như đầu kéo, toa tầu và ngay cả các đường ray.

Photobucket

Một đèn – lanterne – của xe HG ¾ số 9 “Gletschhorn”

Người chủ nhiệm công ty, làm việc suốt ngày với Cơ Quan Đường Sắt chấp hành các điều luật về đường sắt hiện hành. Người chủ nhiệm được sự cộng tác của trên 50 cộng tác viên cùng nhân viên phụ trách dịch vụ xe hoả, phụ trách đầu kéo, phụ trách xây dựng, phụ trách bảo trì cũng như các công tác viên điều hành các dịch vụ thương mãi và hành chánh.

Photobucket

Du khách vừa xem phong cảnh vừa nhìn con tầu hoạt động

Hầu hết tất cả các cộng tác viên của DFB AG đều làm việc không ăn lương ngoại trừ một số nhân viên làm việc có hưởng lương hoặc được thu nhận làm việc theo mùa. Những chuyến xe hoả chạy trên tuyến đường dựa theo tiêu chuẩn của Công Ty MGB – Matterhorn Gotthard Bahn. Công ty DFB AG đào tạo nhân viên tốt nghiệp theo đòi hỏi của ban giám khảo quốc gia. Do đó, tất cả những yêu cầu quan trọng về việc bảo đảm an toàn đã được đáp ứng.

Photobucket

Đoàn xe bảo trì đang dọn những đống tuyết phủ lấp đường sắt

Những tổ nhân viên được hướng dẩn bởi những người có kinh ngiệm, chuyên đảm trách về việc quản lý công ty, thư ký hành chánh, thương mãi và tài chính. Một số công việc được giao phó cho thành viên của Hội Bảo Trợ Tuyến Đường Miền Núi Furka – VFB. Người cố vấn quản trị hành chánh đảm trách việc theo dỏi các công việc chủ yếu của công ty DFB AG. Suốt 68 ngày khai thác tuyến đường trong mùa 2006, có tất cả 219 chuyến tầu đi lại và đã đưa tất cả 24.000 hành khách giửa Realp và Gletsch.

Photobucket

Xe đang dọn dẹp tuyết phủ trên đoạn đường sắt

 

      Photobucket

Xe đi kiểm tra đoạn đường có tuyết

Photobucket

Nhân viên xúc tro ra khỏi lò và chuẩn bị chất than đá vào đầu tầu

Photobucket

Nhân viên quay đầu tầu trở lui 180°

Photobucket

Đoàn xe lưu thông khi mùa xuân đến

Photobucket

Nhân viên tiếp nước vào đầu kéo

Từ Krong Pha (Việt Nam) đến Furka (Thụy Sĩ) – Phần 3 Jun 7, ’09 3:21 AM
for everyone

Nói về tuyến đường sắt Furka mà không nói đến vì sao tuyến đường xe hoả răng cưa trong vùng lại thu hút nhiều du khách… là một thiếu sót, bài viết nầy nói sơ lược đến những gì hiện hửu trong vùng núi Furka, một kiểu phóng sự «cởi ngựa xem hoa»…

 

Furka Panorama

panorama

Quang cảnh chung quanh vùng Furka (bấm vào xem hình lớn hơn)

Chung quanh vùng Furka giửa trấn Valais và Uri có rất nhiều danh lam thắng cảnh để có thể thực hiện những cuộc thăm viếng quanh năm suốt tháng, suốt 4 mùa xuân, hạ, thu, đông…

 Photobucket

Đường bộ băng qua đèo Furka

Nhờ vào vị trí đặc biệt nằm sát cạnh sườn dãy núi Alpes với những đỉnh núi tuyết phủ vạn niên mà khởi đầu khi xây dựng các trục giao thông đường bộ và đường sắt với những chuyến tầu «Glacier-Express» nổi tiếng từ thế kỷ vừa qua mà các cổ tầu hoả phì phò hơi nước kéo những toa tầu trên tuyến đường xe hoả răng cưa đã một thời ghi vào lịch sử đường sắt Thụy Sĩ.

 Photobucket

Tuyến đường sắt  Dampfbahn Furka-Bergstrecke vào mùa đông

Mặc dù ở đây đã có một hầm xe hoả mặt bằng dài hơn 14km từ năm 1982, hiện nay do công ty MGB khai thác, để rút ngắn thời gian băng qua tuyến đường củ giửa Oberwald và Realp, thung lủng Realp-Gletsch vẫn còn thu hút được rất nhiều khách du lịch vãng lai nhờ vào đoàn tầu hoả hơi nước cổ điển và biển băng tuyết Rhône.

 Photobucket

Một góc núi thuộc dẩy Alpes vào mùa đông

Đi dạo đường bộ

Vùng núi Furka có rất nhiều nơi mà ta có thể đi bộ để tham quan các thắng cảnh quanh vùng: rất nhiều cảnh đẹp thiên nhiên, từ các loài thảo mộc đến các loại động vật và đặc biệt là biển băng tuyết Rhône. Tuy nhiên lộ trình đi bộ không quá khó khăn và có thể phối hợp với tuyến đường xe hoả răng cưa miền núi DFB.

 Photobucket

Sơ đồ một chặng đường đi dạo ở Furka

Một vài chặng đường bộ tiêu biểu :

–         Lấy xe hoả DFB vào buổi sáng, đi đến trạm Furka (cao độ 2160 mét).

–         Từ đó đi bộ lên đến Furkastock (cao độ 2665 mét) là điểm cao nhất mà ta có thể đi bộ đến, phải băng qua đoạn đường bộ hướng về Khách sạn Furkablick.

–         Từ điểm cao Furkastock, đi bộ xuống Khách sạn Belvédère (cao độ 2274 mét) băng qua cánh đồng miền núi Galen.

–         Trở về bằng xe khách.

 Photobucket

Quang cảnh trên chặng đường bộ

Chặng đường bộ nầy dể thực hiện và không cần phải gấp gáp gì, giửa 12 giờ trưa (khi chuyến xe hoả đến trạm Furka) và đến khoảng 16 giờ (đi từ Khách sạn Belvédère đến thị xã Oberwald bằng xe khách). Đoạn đường đi không có bảng hiệu đánh dấu và chẳng được bảo trì từ Furkastock đến cạnh đồn Furka, nhưng khó có thể mà đi lạc đường được. Cần phải trang bị một đôi giầy đi núi vì rất cần thiết để có thể bảo vệ cặp chân khỏi bị trầy xướt khi băng qua các chướng ngại vật trên đồi núi. Ngoài ra người ta có thể dùng xe khách đến tận Khách sạn Furkablick, người ta bớt phải vượt qua 267 mét độ cao, bù lại người ta mất đi cái thú đi bằng xe hoả hơi nước và một quảng đường bộ.

 Photobucket

Khách sạn Belvédère

Chặng đường bộ cũng có thể thực hiện theo chiều ngược lại, đi từ hướng Khách sạn Belvédère vào quảng đường cách đó chừng vài trăm mét phiá bên trái leo dần lên cao về Furka, trong trường hợp nầy cần phải nhận rõ ra quảng đường đến Furkastock vì trên cánh đồng miền núi Galen không có bảng chỉ dẩn đường đi.

Doanh trại lính Furka (Batterie de Galenhütten)

Trên quảng đường bộ dạo chơi miền núi Furka, người ta phải băng qua trại lính được xây nhằm bảo vệ cánh sườn phía đông của pháo đài Saint-Gotthard cũng như đèo Glimsel. Đó là một cổ thành được xây dựng trên nơi gọi là Galenhütten, gần như đứng thẳng nằm bên trên Khách sạn Belvédère. Doanh trại được xây khoảng từ năm 1889 đên 1894 bằng đá granit, sau đó được đắp thêm vững chắc trong Đệ Nhị Thế Chiến.

Vào thời kỳ khi doanh trại được xây, người ta nghi ngờ giá trị của nó vì những bức tường chắn chỉ là bia tập bắn cho pháo binh của đối phương và khả năng phòng thủ khi cận chiến được xem là thiếu sót, không đủ sức kháng cự.

 Photobucket

Một vài loại hoa miền núi Alpes

Giờ đây cổ thành chỉ là một vật chứng cho một công trình lổi thời cũng giống như các pháo đài thời Trung Cổ hoặc như các hào lủy Lime mà một thời đã được xem là hệ thống phòng thủ của người La Mã chống lại sức đối kháng của dân tộc Germania.

Vài nét về mùa đông và xuân ở Furka

Nằm trong thung lủng giửa 2 trấn Uri và Valais (Walli), mùa đông thật đông những du khách đến viếng thăm và để chơi các môn thể thao như trợt tuyết, trợt snowboard, hoặc trợt xuống núi bằng xe trợt (sledge), đi dạo bằng giầy chân cào (snowshoes).

 Photobucket

Trượt tuyết mùa đông

Qua mùa xuân thì có thêm các môn đi dạo ở vùng đồng bằng khi tuyết bắt đầu tan và có các môn thể thao khác như leo núi hoặc cắm trại.

Vài nét về mùa hạ và thu ở Furka

Các môn thể thao ngoài trời phát triển nhanh chóng khi qua hết mùa xuân, với các môn đua xe đạp mà các tay đua xe chọn lấy vì có nhiều đoạn đường đèo leo núi, môn đánh golf, hoặc môn chèo ghe Canoe Kayak dọc theo các nguồn nước. Qua mùa thu có thêm thú câu cá và đi dạo các rừng cây quanh thung lủng.

 Photobucket

Thung lủng Furka khi mùa xuân đến

Ngoài ra còn có các lể hội suốt mùa hè và những trung tâm trị liệu bằng nước nóng quanh trấn Valais hoặc lể hội đấu bò, đấu nai ở trấn Uri mà người ta được biết đến qua huyền thoại Guillaume Tell, người đã bắn mủi tên xuyên qua qủa táo đặt trên đầu đứa con trai do người đại biểu trong vùng buộc ông ta phải chọn giửa cái sống và cái chết nếu không bắn trúng qủa táo đặt trên đầu người con.

Về nghệ thuật ăn uống trong vùng

 Photobucket

Món thịt muối Trockenfleisch

Photobucket

Một miếng thịt muối gói sẳn ở siêu thị

Có rất nhiều món ăn mà người ta có thể thưởng thức trong vùng Furka, như món cơm nghệ tây, bánh tạt với thịt heo muối, khoai tây và pho-mát (gâteau de Savièse),v.v.

Tuy nhiên đặc sản trong vùng là các món thịt muối, đặc biệt là món thịt bò muối (trockenfleisch) ăn trơn, ăn với dưa vàng như món khai vị hoặc ăn chung với pho-mát hâm nóng trong món ăn gọi là raclette.

 Photobucket

Một khay bầy các loại thịt muối ở vùng Valaise

 Photobucket

Thịt muối Trockenfleisch khai vị

Món raclette nguyên thủy dùng trong mùa đông, với lò sưởi đốt nóng bằng củi, người ta đặt một nửa bánh pho-mát bên cạnh nguồn nhiệt, dùng lưởi dao cạo từng mảnh phó-mát nóng mềm và ăn chung với khoai tây, dưa chua, nấm, trứng và các loại thịt muối cùng bánh mì.

 Photobucket

Một vài loại pho-mát dùng làm món Raclette

 Photobucket

Món Raclette với một bàn raclette chạy điện

Ngày nay với bộ raclette chạy bằng điện, người ta có thể cắt từng miếng pho-mát và hâm nóng chảy dể dàng nên có thể ăn quanh năm rất vui khi có đông người, vừa ăn vừa trò chuyện tựa như cùng ngồi với nhau thưởng thức món lẩu ở Việt Nam.

 Photobucket

Một bàn Raclette tiêu biểu hiện nay

 Photobucket

Một miếng pho-mát hun nóng theo kiểu Raclette cổ điển

Món raclette thường dùng chung với rượu vang trắng và vùng Valais cũng không hiếm gì các loại rượu nho như Fendant, Petite Arvine hoặc Pinot Noir.

Về môi trường thiên nhiên

Vùng Furka là nơi sinh ra giòng sông Rhône lớn, dài 812 Km, chảy từ Thụy Sĩ qua hồ Léman ở Genève trước khi băng qua Pháp và chảy dọc qua Lyon, Vienne, Avignon trước khi đổ ra biển Địa Trung Hải ở gần Marseille.

 Photobucket

Sông Rhône trên thượng nguồn ở Oberwald

 Photobucket

Sông Rhône băng qua thành phố Avignon (Pháp) với chiếc cầu Avignon dở dang nổi tiếng

Sông Rhône phát xuất từ biển băng tuyết Rhône và người ta quan sát hơn một thế kỷ nay, biển băng tuyết Rhône đã lùi sâu vào núi chứng tỏ nhiệt độ trái đất đang nóng dần lên.

 Photobucket

Hình chụp biển băng tuyết Rhône cách nhau hơn một thế kỷ

Kiến thức Liên Quan